Serbest radikaller, vücuttaki kimyasal süreçlerin doğal yan ürünleridir. Daha açık ifade edecek olursak; vücudun makro besinleri (karbonhidratlar, yağlar, proteinleri) enerjiye dönüştürdüğü parçalanma sırasında ortaya çıkabilen atıklardır diyebiliriz. Bu süreç, vücudun normal işleyişi olduğu için yaşam boyunca serbest radikallerle karşı karşıya olduğumuz anlamına gelir. Serbest radikaller etkisiz hale getirilmediklerinde kontrolsüz olarak çoğalmakta ve hücrelere, dolayısıyla organlara zarar vermektedir.

Serbest radikaller oluştuğunda zincirleme bir süreç başlar. İlk serbest radikal vücutta dolaşan bir molekülden elektron çalar. Yapısı bozulan molekül bir serbest radikale dönüşerek bir başka moleküle saldırır ve onun elektronunu kapar. Bu döngü böyle devam ederken sonunda bir domino etkisi olur ve tüm hücrenin yapısı bozulur. Bu süreçte hasar gören moleküller de hücrelerde mutasyona uğrayarak tümör oluşumuna neden olabilir.

Serbest radikallerin oluşması sadece bu süreçle gerçekleşmemektedir. Modern yaşamın koşullarından kaynaklanan yüksek stres, maruz kalınan hava kirliliği, kullanılan sigara, ağır metaller, alınan alkol, kızarmış gıdalar, kontrolsüzce aldığımız ilaçlar da serbest radikal oluşumunu desteklemektedir. Vücutta birikimini engelleyemediğimiz noktada ise asıl sorunlar başlamaktadır. Fazla miktarda bulunan bu kötü elektronlar vücutta çiftler halinde bulunmak istedikleri için bu kez iki ayrı atom olarak gezen oksijenlere saldırır ve bu da proteinlere ve DNA’ya zarar verir, hücrelerde oksidatif hasarlara yol açar. Bunun sonucunda da ortaya oksidatif stres dediğimiz durum çıkar.

Geçmiş yıllarda yapılan çalışmalarda oksidatif stresin pek çok hastalığın oluşumunda rol oynadığı görülmüştür. Bu hastalıklar arasında kanser, damar tıkanıklıkları, Alzheimer, Parkinson, sarı nokta hastalığı gibi hastalıklar sayılmaktadır.

Serbest radikallerin kontrol edilmeden bırakıldığı noktada karşılaşabileceğimiz ciddi sorunları hepimiz öğrendiğimize göre, nasıl kontrol edilebileceği ile ilgili yazıya bir sonraki makalemizden ulaşabilirsiniz.